Preventiewerk binnen het PsychoGeriatrisch Netwerk (PGN):

Voorkomen van ‘ontspoorde zorg’ in de zorgsituatie voor personen met dementie

Situering

Uit verschillende hoeken, ondermeer het Meldpunt Ouderenmis(be)handeling, vernemen we dat ouderenmis(be)handeling een onderschat probleem is en blijft toenemen. Het preventiewerk binnen het PGN situeert zich hoofdzakelijk in het kader van het voorkomen van ‘ontspoorde zorg’ bij ouderen en meer bepaald inzake de dementieproblematiek. Dementie vormt immers een belangrijke risicofactor voor ouderenmisbehandeling. De ontspoorde zorg komt het meest voor bij mantelzorgers waarbij de zorg voor de persoon met dementie zo zwaar en belastend wordt dat de mantelzorger niet meer in staat is goede zorg te geven. Maar ook bij professionele hulpverleners duikt dit probleem op, echter in mindere mate. Ontspoorde zorg bij mantelzorgers manifesteert zich op twee manieren: ze laten belangrijke elementen van de zorg achterwege (1) of ze vertonen stressgedrag (2). Kenmerkend bij ontspoorde zorg is het ontbreken van opzet of moedwil. Bij ontspoorde zorg spelen onkunde en onmacht een cruciale rol. Soms ontbreekt het de zorgverlener aan de juiste kennis of vaardigheid om goede zorg te kunnen bieden. Men is niet goed op de hoogte van het ziektebeeld dementie en haar gevolgen en beheerst de daarbij horende verzorgingstechnieken niet voldoende. Bovendien worden de eerste verschijnselen van dementie niet altijd goed herkend of gedetecteerd. Tenslotte stellen we vast dat veel mantelzorgers, vooral partners, in een zorgpositie zijn gegleden, buiten hun toekomstperspectief om, die steeds indringender en belastender wordt. Bij de hulp aan personen met dementie dreigen de zorgtaken echter vlug boven het hoofd te groeien. Maar vooral partners maar ook kinderen willen volhardend volhouden omdat ze het ooit beloofd hebben ( vb. in goede en kwade dagen), ze de problematiek onderschatten, ze niet willen beticht worden van hen te hebben weggestoken (laten opnemen in een woonzorgcentrum), ze van mening zijn dat thuis altijd de beste zorg wordt geboden, enzomeer.

Methodiek

We beogen met de methodiek zowel de mantelzorgondersteuning als ondersteuning en vorming van de professioneel.

Veel zorgverleners zijn al een eind geholpen met goede informatie, training en vorming betreffende de dementieproblematiek, maar ook professionele ondersteuning door middel van individuele consult, therapie, coaching en/of een reeks van groepsgesprekken met deelgenoten kunnen inzichten bieden en verlichting betekenen.

Het rapport van het Federaal Kenniscentrum voor Gezondheidszorg ‘Dementie: welke-niet pharmacologische interventies?’ (KCE Reports 160A - 2011) toont aan dat gecombineerde psychoeducatieve/psychosociale interventies een positieve impact hebben op de werkbelastingvan de zorgverlener en om strategieën te ontwikkelen om stress te controleren. Daarnaast blijken specifieke opleidingsprogramma’s voor verzorgend personeel in instellingen gunstige invloed te hebben om het gebruik van dwangmaatregelen (vb bij agressief gedrag van de bewoner) te verminderen.

Deze aanbevelingen uiten zich ondermeer in de verschillende acties die PGN onderneemt.

Acties van het PGN

1. Naar intermediairen, met name de professionele hulpverleners:

- Psycho-educatie: Training en vorming over het ziektebeeld dementie, de belevingswereld van personen met dementie, omgaan met personen met dementie, omgaan met moeilijk hanteerbaar gedrag bij dementie, organiseren van zinvolle activiteiten voor personen met dementie, ….

- Coachingsgesprekken tijdens multidisciplinaire overlegmomenten

- Deelname aan Therapeutisch Project Depressie- Dementie

- Deelname aan het regionaal overleg Ouderenmis(be)handeling

2. Naar betrokkenen, met name de mantelzorgers en familieleden

- Individuele consult: advies- en infogesprek op vraag of tijdens op voorhand vastgestelde momenten (vb Inloophuis Dementie)

- Opzetten, ondersteunen, modereren van praatcafés dementie

- Psycho-educatie tijdens informatiemomenten (vb Dialogen rond dementie, Pluk de Dag Dialogen,…

- Opzetten en mee organiseren van praatgroepen voor mantelzorgers (olv van een psycholoog van het Ouderenteam CGG De Pont)

- Projectmatige aanpak van genuanceerde beeldvorming over dementie (vb door het maken van een docureeks op regionale televisie, ‘Pluk de Dag’)